Izložba „Prognanici“ u Narodnom muzeju Užice: Svedočanstvo o nacističkim deportacijama Slovenaca 1941.

U Narodnom muzeju Užice, u utorak, 3. marta 2026. godine u 19 časova, biće otvorena izložba „Prognanici“ (Izgnali so nas). Autor postavke je dr Irena Mavrič Žižek, a izložba dolazi iz Muzeja narodnog oslobođenja Maribor (Slovenija).

Nacistička okupacija slovenačke Štajerske u proleće 1941. godine označila je početak sistematskog uništavanja slovenačke nacije kao etničke celine. Sprovodeći Hitlerovu direktnu naredbu „Učinite ovu zemlju ponovo nemačkom!“, okupacione vlasti su planirale potpunu germanizaciju teritorije u roku od pet godina. Ključna mera u ostvarivanju ovog cilja bila su masovna hapšenja i deportacije stanovništva, zasnovani na smernicama koje je 18. aprila 1941. u Mariboru izdao Hajnrih Himler. Primarna meta progona bili sa nacionalno svesni građani i obrazovani slojevi društva – profesori, učitelji, sveštenstvo…

Ukupno je u Srbiju i na teritoriju NDH deportovano 4.607 lica, među kojima je bilo 520 mariborskih porodica sa 1.913 članova. Do 10. jula 1941. godine, u Srbiju su u ukupno 17 transporta deportovane 6.802 osobe. Iako je prvobitni plan nacista podrazumevao deportaciju većine Slovenaca u Srbiju, logistički i politički razlozi primorali su okupatora da nakon 12. jula preusmeri dalja iseljavanja ka drugim zemljama.

Postavka predstavlja neophodan dokument o stradanju, ali i o solidarnosti koja je povezala dva naroda u trenucima najveće istorijske krize.

Izložba će biti otvorena do 27. marta tekuće godine.

Korišćena fotografija preuzeta sa www.nmuzice.org.rs